24 september t/m 22 oktober 2023
Duisternis heeft in het dagelijks spraakgebruik een negatieve klank. In veel tijden en culturen staat licht voor het goede, duister voor leegte, onheil, kwaad. Maar zou de verhouding tussen duisternis en licht complexer kunnen liggen?
En zijn ook altijd stromingen geweest die benadrukken dat donker en licht niet zonder elkaar kunnen. Denkers en dichters die het duister opzoeken om wijsheid en vervulling te vinden. Mystici die hun diepste transformatie beleven in de nacht van de ziel. Theatermakers en kunstenaars die hun publiek confronteren met de donkere kant van het bestaan om zo bevrijding te vinden. Zouden we via het duister soms dichter bij het mysterie van ons bestaan, bij het licht kunnen komen?
In deze serie onderzoeken we de psychologische, spirituele en religieuze dimensies van duisternis.
Zaterdag 23 sept: Duistermis
Op de zaterdagavond voor de eerste viering van deze serie doet de Dominicus mee aan het Amsterdam Dark Festival met een ‘Duisternismis’ in de Dominicus – start 22:00 ! Met (o.a.) Eva Martens.
Meer informatie en tickets via www.amsterdamdarkfestival.nl
Zondag 24 sept: Dag en nacht: Om vrede
Lezingen Genesis 1: 1-5, Mattheüs 20: 1-16
Overweging door Germain Creyghton
In het begin van het scheppingsverhaal ligt duisternis over de oervloed. Er is niets dan chaos. Een begin van kosmische ordening ontstaat als God het licht ‘dag’ noemt en de duisternis ‘nacht’: het eerste onderscheid, nodig om plaats te geven aan de mens. Het is vredeszondag. Is de nacht op te vatten als metafoor voor de ‘andere kant’ van de strijd die overdag gevoerd wordt, als vindplaats van vrede, van een oorspronkelijk en uiteindelijk ‘wij’ waarin ‘de laatsten de eersten zijn en de eersten de laatsten’?
Op deze zondag – Vredeszondag – is er ook een actie van de werkgroep Amnesty, meer info hier
Download de toespraak
Download de orde van dienst
Kijk of luister de dienst terug (na de dienst)
Zondag 1 okt: Eén, twee, drie, in Godsnaam
Lezingen: Mattheüs 6: 14-23, Nick Cave en Sean O’Hagan: Faith, Hope and Carnage
Overweging door Arjan Broers
Waar reclamemakers en influencers de stralende kant van de werkelijkheid benadrukken, op het irritante af, zo spreken mystici en andere zoekers naar het Geheim vrijwel altijd over duisternis, leegte, afgrond, woestijn. Inderdaad, soms ook op het irritante af. Maar stel nou dat het waar is, dat we het duister niet kunnen ontlopen en dat God in het verborgene is? En dat wij kunnen leren zien in het donker?.
Download de toespraak (na de dienst)
Download de orde van dienst (voorafgaand aan de dienst)
Kijk of luister de dienst terug (na de dienst)
Zondag 8 okt: De persoonlijke schaduw
Lezingen Genesis 27: 15-24 en Genesis 32: 23-32
Overweging door Colet van der Ven
“Datgene in onszelf wat we niet tot ons bewustzijn laten doordringen doemt in ons leven op als het noodlot’ zo luidt een uitspaak van Jung. Duizenden jaren eerder werd In de Griekse tempel van Apollo het motto ‘Ken uzelf’ gegrift. Dit gebod van de god van het licht betekende vooral: ken je duistere kant. Want als mensen hun donkere kanten opzoeken en leren begrijpen, staan ze weerbaarder in het leven. Als zij bereid zijn het duister in zichzelf niet te ontkennen of te bagatelliseren maar er zich toe te verhouden, verandert hun schaduwkant van een demonisch monster in een verborgen potentieel.
Download de toespraak (na de dienst)
Download de orde van dienst (voorafgaand aan de dienst)
Kijk of luister de dienst terug (na de dienst)
Zondag 15 okt: Licht en duisternis – Een spiegeltekst uit het Zenboeddhisme
Lezingen Mattheus 13: 24 -30 en Shih-t’ou His Ch’ie: De identiteit van eenheid en veelheid
Overweging door Annewieke Vroom
In de meer dan 120 opmerkingen over duisternis in de Bijbel relativeert er geen enkele het contrast tussen licht en duisternis. Jesaja (5:20) waarschuwt er expliciet voor de twee niet met elkaar te verwarren: “Wee hun die het kwade goed noemen en het goede kwaad; die duisternis voorstellen als licht en licht als duisternis …”. Tegelijk is een blinde strijd tegen wat als ‘donker’ geldt niet aanbevolen, aldus Mattheus in een vergelijking van Jezus over onkruid. Blijkbaar is het van belang a) om ‘licht en donker’ goed te onderscheiden en er b) met beleid op te reageren.
Spirituele teksten uit Azië worden soms gebruikt om een al te strak onderscheid tussen licht en donker te relativeren. Toch luidt ook daar in de klassieke religieuze teksten het advies om niet te ‘rommelen’ met beide. Het advies is duidelijk niet, zoals in Marco Borsato’s bekende liedje ‘Mooi’, om de zaken maar positief te bekijken zonder dat het uitmaakt ‘of het waarheid is of niet’. Wel wordt het onderscheid ‘licht en donker’ sterk in samenhang gedacht. De overweging onderzoekt of die benadering, waarvan we een voorbeeld treffen in een klassieke zentekst, belangrijk kan zijn voor een christelijk geïnspireerd leven.
Download de toespraak (na de dienst)
Download de orde van dienst (voorafgaand aan de dienst)
Kijk of luister de dienst terug (na de dienst)
Zondag 22 okt: Het licht van de herfst
Lezingen Deuteronomium 29:1- 28 (fragm)
Overweging door Tamar van der Ven
Licht en duisternis zijn onlosmakelijk verbonden aan de seizoenen. Daarom kunnen de seizoenen een leidraad zijn voor onze spiritualiteit. We treden naar buiten als het licht daarom vraagt, we keren naar binnen als de duisternis intreedt.
De herfst is zo ongeveer het minst populaire seizoen: het regent, het waait, het stormt. De natuur komt tot stilstand, beweging staakt, alles vervalt.
Maar het verval van de boom is de bloei van de paddenstoel.
Wat is de spirituele betekenis van de herfst? Hoe verschilt het donker van de herfst met het donker van de winter? In deze dienst zullen we proberen de herfst te herwaarderen door begrippen als niet-weten, zoeken en dolen onder de loep te nemen.
Tamar van der Ven (1997) is afgestudeerd aan de Universiteit voor Humanistiek en in Writing for Performance aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Tamar is belijdend joods en gastvoorganger bij de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam.
Download de toespraak (na de dienst)
Download de orde van dienst (voorafgaand aan de dienst)
Kijk of luister de dienst terug (na de dienst)